Een psycholoog rekent geen btw als twee dingen kloppen. Het werk is gezondheidskundige verzorging van een individuele cliënt, met een therapeutisch doel. En de psycholoog staat in het BIG-register of heeft een opleiding van gelijkwaardig niveau. Relatietherapie, werk voor werkgevers en coaching zonder therapeutisch doel zijn belast met 21% btw.
Gezondheidskundige verzorging betekent volgens de Belastingdienst: behandelingen die bedoeld zijn om de gezondheid van een patiënt te beschermen, in stand te houden of te herstellen (Belastingdienst, Medische beroepsbeoefenaren).
In het kort
- Gz-psycholoog, psychotherapeut en orthopedagoog-generalist zijn beroepen uit artikel 3 van de Wet BIG. Zonder inschrijving in het BIG-register geldt de vrijstelling voor dat beroep niet.
- Zonder BIG kan de vrijstelling toch gelden als u een gelijkwaardig kwaliteitsniveau aantoont, bijvoorbeeld met een gezondheidskundige hbo-bachelor van 240 studiepunten plus medische of psychosociale basiskennis.
- Relatietherapie, werk voor werkgevers gericht op gedragsverandering en organisatieadvies noemt de Belastingdienst belast. Doet u ook vrijgesteld werk, dan splitst u omzet en btw-aftrek.
In dit artikel
- Wanneer is het werk van een psycholoog vrij van btw?
- Welke psychologen hebben een BIG-registratie nodig voor de vrijstelling?
- Kunt u zonder BIG-registratie toch vrijgesteld zijn?
- Is relatietherapie vrij van btw?
- Hoe zit het met coaching en werk voor werkgevers?
- Wat moet u regelen als u vrijgesteld en belast werk doet?
Wanneer is het werk van een psycholoog vrij van btw?
Het werk is vrij van btw als het gezondheidskundige verzorging is van een individuele cliënt, binnen het vakgebied van een geregeld zorgberoep. De wet noemt diensten op het vlak van de gezondheidskundige verzorging van de mens door beoefenaren van een beroep dat geregeld is in de Wet BIG, voor zover de diensten bij hun deskundigheid en opleiding horen (Wet op de omzetbelasting 1968, artikel 11 lid 1 onderdeel g).
De Wet BIG is de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg. Die wet regelt welke zorgberoepen een beschermde titel hebben en wie in het BIG-register staat.
De Belastingdienst noemt drie groepen die de vrijstelling kunnen gebruiken. BIG-beroepen die werken binnen hun deskundigheid. BIG-beroepen die buiten hun deskundigheid werken, als hun behandeling een gelijkwaardig niveau heeft. En zorgverleners zonder BIG-beroep die persoonlijke gezondheidskundige zorg geven op een gelijkwaardig niveau (Belastingdienst, Medische beroepsbeoefenaren).
De dienst moet persoonlijk en rechtstreeks aan de individuele cliënt worden verleend. Algemene informatie op een website of een online vragenlijst die zelf een diagnose geeft, valt er niet onder (Besluit medische btw-vrijstelling, onderdeel 5.1).
Welke psychologen hebben een BIG-registratie nodig voor de vrijstelling?
De gz-psycholoog, de psychotherapeut en de orthopedagoog-generalist hebben een BIG-registratie nodig. Deze beroepen staan in artikel 3 van de Wet BIG, samen met onder meer arts, tandarts en fysiotherapeut (Wet BIG, artikel 3 lid 1, versie 5 juli 2025).
Voor een artikel 3-beroep is de regel streng. "Bent u niet ingeschreven? Dan kunt u de vrijstelling niet toepassen", schrijft de Belastingdienst (Belastingdienst, Door de Wet BIG geregelde beroepen). Laat u de registratie verlopen, dan vervalt de vrijstelling voor dat beroep dus ook.
Ook een BIG-geregistreerde psycholoog is alleen vrijgesteld voor werk binnen de eigen deskundigheid. Is die deskundigheid in de wet precies omschreven, dan vallen alleen die handelingen onder de vrijstelling (Besluit medische btw-vrijstelling).
Kunt u zonder BIG-registratie toch vrijgesteld zijn?
Ja, als u aantoont dat uw kwaliteit gelijkwaardig is aan die van een BIG-beroep. Dat geldt bijvoorbeeld voor een psycholoog met een masterdiploma die geen gz-opleiding heeft gedaan, maar wel cliënten behandelt voor psychische klachten.
De Belastingdienst noemt drie routes. Een afgeronde hbo-bachelor van 240 studiepunten die gericht is op het beroep. Een afgeronde gezondheidskundige beroepsopleiding plus een aanvullende gezondheidskundige opleiding. Of een afgeronde gezondheidskundige beroepsopleiding plus relevante kennis en ervaring van hetzelfde niveau. In alle gevallen hebt u ook medische of psychosociale basiskennis nodig (Belastingdienst, Medische beroepen op aan Wet BIG gelijkwaardig kwaliteitsniveau).
U moet dat zelf bewijzen. Het besluit noemt als bewijs onder meer een geaccrediteerd hbo-diploma, een EVC-certificaat, of een registratie bij een beroepsvereniging die de zorgverzekeraar erkent (Besluit medische btw-vrijstelling, onderdeel 4.1). Een EVC-certificaat is een erkenning van eerder verworven competenties.
Voor twee groepen heeft de Belastingdienst het al vastgesteld. De Kinder- en Jeugdpsycholoog (specialist) NIP kan de vrijstelling gebruiken. De Psycholoog Arbeid en Gezondheid NIP ook, maar alleen voor gezondheidskundige diensten, en die verricht deze groep volgens de Belastingdienst veelal niet (Belastingdienst).
Is relatietherapie vrij van btw?
Nee. De Belastingdienst noemt "werkzaamheden van een psycholoog op het gebied van relatietherapie" als voorbeeld van een belaste medische dienst. Over relatietherapie rekent u dus 21% btw, ook als u BIG-geregistreerd bent (Belastingdienst, Voorbeelden van belaste medische diensten).
Dezelfde lijst noemt groepsbehandelingen als belast, tenzij iedere deelnemer binnen de groep wordt behandeld voor de eigen stoornis of beperking. Een groep kan dus vrijgesteld zijn, maar alleen als de behandeling per persoon een therapeutisch doel heeft (Belastingdienst).
Hoe zit het met coaching en werk voor werkgevers?
Werk voor werkgevers dat het functioneren van werknemers wil verbeteren door gedragsverandering, is belast. Dat geldt ook voor organisatieadvies en voor onderzoek naar een psychische oorzaak bij een verdachte in een strafzaak op verzoek van het Openbaar Ministerie of de rechter (Belastingdienst, Voorbeelden van belaste medische diensten).
Coaching staat niet met zoveel woorden in de lijst. De toets is het doel. Is het voornaamste doel de bescherming of het herstel van de gezondheid, dan kan het vrijgesteld zijn. Gaat het om loopbaan, leiderschap of persoonlijke groei, dan is het geen gezondheidskundige verzorging en rekent u 21% (Besluit medische btw-vrijstelling, onderdeel 3.1).
Europees onderzoek naar de btw-regels in de zorg laat zien waarom de grens zo ligt. Het Hof van Justitie van de EU legt de zorgvrijstellingen strikt uit. Het doel van de handeling beslist, niet wie de handeling betaalt. Een bijdrage aan een besluit van een derde, zoals een rapport voor een werkgever of verzekeraar, telt in de regel niet als medische zorg (Påhlsson, 2015).
Wat moet u regelen als u vrijgesteld en belast werk doet?
U houdt vrijgestelde en belaste omzet apart in uw administratie. Op de belaste diensten rekent u 21% btw en daarover doet u btw-aangifte. Het besluit zegt dat de belaste en vrijgestelde prestaties apart moeten worden vastgelegd (Besluit medische btw-vrijstelling, onderdeel 5.2).
Met belaste omzet mag u een deel van de btw op uw kosten aftrekken, zoals btw op huur, laptop of opleiding. Btw op kosten die alleen bij het vrijgestelde werk horen, mag u niet aftrekken (Belastingdienst, Wat moet u doen als u vrijgestelde goederen of diensten levert?).
Is uw belaste omzet klein, dan kan de kleineondernemersregeling (KOR) een optie zijn. Met de KOR rekent u geen btw over omzet tot € 20.000 per jaar, maar u mag dan ook geen btw aftrekken. Hoe dat werkt, leest u in kleineondernemersregeling: hoe werkt hij en is hij slim voor u.
Twijfelt u over de vrijstelling, leg uw diploma's, registraties en een omschrijving van uw diensten dan vast. Wie zonder btw factureert terwijl de dienst belast is, kan een naheffing krijgen. Die btw kunt u dan meestal niet meer bij de cliënt ophalen.
Bronnen
- Wet op de omzetbelasting 1968, artikel 11, versie 1 januari 2026. wetten.overheid.nl
- Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg, artikel 3, versie 5 juli 2025. wetten.overheid.nl
- Besluit medische btw-vrijstelling, BLKB2016/433M, gewijzigd bij besluit van 19 april 2023 (Stcrt. 2023, 12125), versie 27 april 2023. wetten.overheid.nl
- Belastingdienst, Medische beroepsbeoefenaren, geraadpleegd 1 november 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Door de Wet BIG geregelde beroepen, geraadpleegd 1 november 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Medische beroepen op aan Wet BIG gelijkwaardig kwaliteitsniveau, geraadpleegd 1 november 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Voorbeelden van belaste medische diensten, geraadpleegd 1 november 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Wat moet u doen als u vrijgestelde goederen of diensten levert?, geraadpleegd 1 november 2026. belastingdienst.nl
- Påhlsson, R. (2015). The VAT exemption for health care: EU law and its impact on Swedish law. Nordic Tax Journal, 2015(2), 18-35. doi.org