Ja, een apotheek mag kortingen en bonussen aannemen op de inkoop van geneesmiddelen. De Geneesmiddelenwet verbiedt gunstbetoon, maar maakt een uitzondering voor kortingen en bonussen bij de inkoop van geneesmiddelen door apothekers, apotheekhoudende huisartsen en drogisten. Gunstbetoon is een voordeel dat bedoeld is om het voorschrijven, afleveren of gebruiken van een geneesmiddel te bevorderen.
De uitzondering is smal. Geschenken, gastvrijheid en betaalde diensten vallen onder eigen voorwaarden. En een bonus die u achteraf krijgt, verlaagt de inkoopprijs. Dan moet u ook de btw corrigeren die u eerder op de inkoop hebt afgetrokken.
In het kort
- Kortingen en bonussen op de inkoop van geneesmiddelen zijn toegestaan voor apothekers, apotheekhoudende huisartsen en drogisten. Dat staat in artikel 94 onder d van de Geneesmiddelenwet.
- Geschenken mogen alleen als ze een geringe waarde hebben en nuttig zijn voor het vak. De beleidsregels noemen € 50 per keer en € 150 per jaar. Betaalde diensten vragen een schriftelijke overeenkomst en een redelijke prijs.
- Een bonus achteraf verlaagt de vergoeding. De leverancier krijgt btw terug en u betaalt het deel van de btw terug dat u eerder hebt afgetrokken.
In dit artikel
- Mag een apotheek kortingen en bonussen op geneesmiddelen aannemen?
- Wat is gunstbetoon, en waarom is het verboden?
- Waar ligt de grens tussen een korting, een geschenk en een dienst?
- Wat doet een bonus achteraf met uw btw?
- Hoe verwerkt u kortingen en bonussen in de boekhouding?
- Wat zegt onderzoek over kortingen in de apotheek?
Mag een apotheek kortingen en bonussen op geneesmiddelen aannemen?
Ja. Gunstbetoon is verboden, tenzij het gaat om kortingen en bonussen bij de inkoop van geneesmiddelen door de personen die de wet noemt. Dat zijn apothekers die hun beroep in een apotheek uitoefenen, apotheekhoudende huisartsen en drogisten (Geneesmiddelenwet, artikel 94 onder d en artikel 62 lid 1).
De minister bevestigt dat in de beleidsregels waarmee de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd toezicht houdt. Het verbod op gunstbetoon is niet van toepassing op kortingen en bonussen bij de inkoop van geneesmiddelen door deze groepen (Beleidsregels gunstbetoon Geneesmiddelenwet 2018, onderdeel D).
Let op het woord geneesmiddelen. Een korting op apotheekinrichting, software of verzorgingsproducten valt niet onder deze regeling. Daar gelden gewone afspraken tussen ondernemers.
Wat is gunstbetoon, en waarom is het verboden?
Gunstbetoon is het in het vooruitzicht stellen, aanbieden of toekennen van geld, diensten of goederen met het kennelijke doel het voorschrijven, ter hand stellen of gebruiken van een geneesmiddel te bevorderen (Geneesmiddelenwet, artikel 1). Ter hand stellen is het afleveren aan de patiënt.
De regels gelden in twee richtingen. Wat een leverancier niet mag aanbieden, mag een apotheker ook niet aannemen. De beleidsregels zeggen dat de regels wederkerig zijn en ook gelden voor het aanvaarden van een aanbod (Beleidsregels gunstbetoon 2018, paragraaf 1).
Het verbod heeft een reden. Een systematische review van onderzoek tussen 1992 en 2016 vond dat contacten met de farmaceutische industrie en het aannemen van geschenken samenhangen met het voorschrijfgedrag van artsen (Fickweiler, Fickweiler & Urbach, 2017). Dat onderzoek gaat over artsen, niet over apotheken. Het laat wel zien waarom de wet voordelen rond geneesmiddelen streng regelt.
Waar ligt de grens tussen een korting, een geschenk en een dienst?
De wet kent vier uitzonderingen op het verbod, elk met eigen voorwaarden. Alleen de korting en de bonus op geneesmiddelen zijn zonder verdere voorwaarden in de wet toegestaan voor de apotheek (Geneesmiddelenwet, artikel 94).
Een geschenk zonder tegenprestatie mag alleen als het een geringe waarde heeft en nuttig is voor het vak. De beleidsregels noemen € 50 per keer met een maximum van € 150 per jaar, gerekend met de winkelwaarde inclusief btw (Beleidsregels gunstbetoon 2018, onderdeel C). Een cadeaubon voor privégebruik valt daar dus niet onder.
Betaalt een leverancier u voor een dienst, zoals een lezing of advies, dan moet er een schriftelijke overeenkomst zijn en moet de vergoeding in redelijke verhouding staan tot het werk (artikel 94 onder a). De beleidsregels vragen dat bepaalde gegevens uit die overeenkomst in het Transparantieregister Zorg komen (onderdeel A).
Een uitnodiging voor een congres of nascholing mag, maar de gastvrijheid blijft beperkt tot wat strikt nodig is om deel te nemen (artikel 94 onder b). Een bijeenkomst is in de wet een samenkomst die kennelijk alleen bedoeld is om de vakkennis van de deelnemers te vergroten (artikel 1). Een reis met een kort programma en veel vrije tijd past daar niet in.
Overtreding kost geld. De minister kan een bestuurlijke boete opleggen tot het bedrag van de zesde categorie van het Wetboek van Strafrecht (Geneesmiddelenwet, artikel 101). Dat is sinds 1 januari 2026 € 1.100.000 (Wetboek van Strafrecht, artikel 23 lid 4).
Wat doet een bonus achteraf met uw btw?
Een bonus die u na de levering krijgt, is een prijsvermindering. De leverancier mag de btw over dat bedrag terugvragen (Wet OB 1968, artikel 29 lid 1). U hebt de btw op de inkoop eerder afgetrokken. Over het deel dat u terugkrijgt, wordt u die afgetrokken btw weer verschuldigd (artikel 29 lid 7).
Geneesmiddelen vallen onder het btw-tarief van 9% (Belastingdienst, btw-tarief geneesmiddelen). Een voorbeeld met bedachte bedragen. U kocht in een jaar voor € 400.000 aan geneesmiddelen in, plus € 36.000 btw, en trok die btw af. De groothandel geeft een bonus van 2%, dat is € 8.000. Dan betaalt u € 720 btw terug in de aangifte over het tijdvak waarin de bonus vaststaat.
Vraag de leverancier om een creditnota met de btw apart vermeld. Dan sluiten de btw van de groothandel en die van u op elkaar aan. Een korting die al op de factuur staat, vraagt geen correctie, omdat u dan alleen btw over de lagere prijs betaalt (Wet OB 1968, artikel 8).
Hoe verwerkt u kortingen en bonussen in de boekhouding?
Een korting op de factuur verlaagt de inkoopprijs, en daarmee de waarde van de voorraad. De wet zegt dat de verkrijgingsprijs van een bezit bestaat uit de inkoopprijs en de bijkomende kosten (BW Boek 2, artikel 388 lid 1). U boekt dus wat u werkelijk betaalt.
Een bonus achteraf is lastiger, omdat de hoogte vaak pas na het jaar vaststaat. De wet vraagt voorzichtigheid: winst neemt u alleen op voor zover die op de balansdatum is verwezenlijkt (BW Boek 2, artikel 384 lid 2). Neem een bonus daarom pas op als de afspraak schriftelijk is en u kunt aantonen dat u de voorwaarden hebt gehaald.
- Leg elke kortings- en bonusafspraak schriftelijk vast, met de geneesmiddelen waar ze voor geldt.
- Boek bonussen op een eigen rekening, gescheiden van de gewone inkoop. Dan ziet u per jaar wat ze opleveren.
- Houd voordelen die geen korting of bonus op geneesmiddelen zijn, zoals cadeaus en uitnodigingen, apart bij. Die vallen onder andere regels.
Wat zegt onderzoek over kortingen in de apotheek?
Kortingen op geneesmiddelen zijn in Europa gewoon, maar er is weinig openbaar over. Een overzicht van beloningssystemen voor apothekers in Europa vond dat korting op generieke middelen in meerdere landen gebruikelijk is en dat informatie erover vaak vertrouwelijk blijft. Voor België, Frankrijk, Nederland en het Verenigd Koninkrijk liepen de kortingen uiteen van 10% tot 70% van de verkoopprijs van de groothandel (Dylst, Vulto & Simoens, 2012).
Die cijfers zijn oud en gelden niet als maatstaf voor nu. Ze laten wel zien dat kortingen een groot deel van het inkomen van een apotheek kunnen zijn. Wie een apotheek koopt of verkoopt, kijkt daarom naar de inkoopafspraken die na de overdracht blijven gelden.
De NZa bemoeit zich niet met de prijzen van apotheken. De tarieven zijn vrij en komen tot stand in afspraken tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders (NZa, verkennend onderzoek openbare apotheekzorg, 2021). Wat u aan kortingen en bonussen afspreekt met uw groothandel, is dus een belangrijk deel van uw marge.
Bronnen
- Geneesmiddelenwet, artikel 1, 62, 94 en 101, geldend vanaf 9 september 2025. wetten.overheid.nl
- Minister voor Medische Zorg, Beleidsregels gunstbetoon Geneesmiddelenwet 2018, Staatscourant 2018, 11305. officielebekendmakingen.nl
- Wetboek van Strafrecht, artikel 23, geldend vanaf 1 juli 2026. wetten.overheid.nl
- Wet op de omzetbelasting 1968, artikel 8 en 29, geldend vanaf 1 januari 2026. wetten.overheid.nl
- Belastingdienst, Btw-tarief geneesmiddelen en dergelijke, gelezen 1 november 2026. belastingdienst.nl
- Burgerlijk Wetboek Boek 2, artikel 384 en 388, geldend vanaf 1 juli 2026. wetten.overheid.nl
- Nederlandse Zorgautoriteit, Verkennend onderzoek toegankelijkheid openbare apotheekzorg, 2021. puc.overheid.nl
- Fickweiler, F., Fickweiler, W. & Urbach, E. (2017). Interactions between physicians and the pharmaceutical industry generally and sales representatives specifically and their association with physicians' attitudes and prescribing habits: a systematic review. BMJ Open, 7(9), e016408. doi.org
- Dylst, P., Vulto, A. & Simoens, S. (2012). How can pharmacist remuneration systems in Europe contribute to generic medicine dispensing? Pharmacy Practice, 10(1), 3-8. doi.org