Netcongestie betekent dat het stroomnet op een plek vol is. Vraagt uw klant daar een nieuwe of zwaardere aansluiting aan, dan mag de netbeheerder het aanbod uitstellen zolang er geen ruimte is, en dat kan jaren duren. Veel werk kan toch door: een laadpaal, warmtepomp of inductiekookplaat past vaak op de huidige aansluiting als u het vermogen begrenst of slim stuurt. Leg in de offerte vast wat u nu doet, wat op de netbeheerder wacht en wanneer de klant betaalt.
In het kort
- Sinds 1 juli 2026 komen ook woningen in een congestiegebied op de wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. De wachttijd kan oplopen tot meerdere jaren.
- De netbeheerder mag een aanbod weigeren zolang er onvoldoende transportcapaciteit is (artikel 3.38 Energiewet). Volgens de ACM staat de termijn dan stil en hoeft de netbeheerder geen concrete planning te geven.
- Vaak past het werk binnen de huidige aansluiting als u het vermogen begrenst of slim stuurt. Splits in de offerte wat u nu doet en wat op de netbeheerder wacht, elk met een eigen prijs en betaalmoment.
Stand 29 oktober 2026. De ACM werkt aan nieuwe termijnen voor kleine aansluitingen, dus de regels kunnen nog veranderen.
In dit artikel
Wat is netcongestie en waar speelt het?
Netcongestie betekent dat het stroomnet op een plek zijn grens bereikt. De netbeheerder kan daar geen extra transportcapaciteit (ruimte om stroom te vervoeren) meer geven. Sinds 1 juli 2026 komen alle nieuwe aanvragen in een congestiegebied, groot en klein, op één gezamenlijke wachtlijst (Netbeheer Nederland, 2026).
Het net is van de regionale netbeheerder. In de woning beheert de netbeheerder de meter en de verzegelde delen, zoals de hoofdzekering. Vanaf de meter is de huiseigenaar verantwoordelijk voor de installatie, en daar werkt u als elektricien (ACM ConsuWijzer).
Waar het net vol is, toont de capaciteitskaart van Netbeheer Nederland. De kaart laat per gebied zien of er ruimte is, beperkt ruimte is, of een tekort met een wachtrij. Er is een laag voor afname (stroom gebruiken) en een laag voor teruglevering (stroom het net op sturen) (capaciteitskaart). Liander biedt daarnaast een stroomnetchecker voor wachttijden en mogelijkheden per adres (Liander).
Het speelt niet overal even sterk. De Rijksoverheid noemt de regio Utrecht als gebied waar het net extreem vol is (Rijksoverheid). De gemeente Den Haag schrijft dat bewoners daar geen zwaardere aansluiting meer kunnen krijgen, en dat dit na uitbreiding van het net waarschijnlijk tussen 2033 en 2035 weer kan (gemeente Den Haag, 2026).
Gemiddelde wachttijden per jaar en de gevolgen van het einde van salderen voor uw omzet staan in het artikel Salderen stopt in 2027: wat betekent dat voor uw installatiebedrijf? Dit artikel gaat over wat u zelf doet als de klant moet wachten.
Mag de netbeheerder uw klant jaren laten wachten?
Ja, zolang er geen ruimte op het net is. Sinds 1 januari 2026 geldt de Energiewet. Een netbeheerder mag het aanbod voor een nieuwe of gewijzigde aansluiting weigeren zolang er voor die aansluiting onvoldoende transportcapaciteit is. Hij moet wel passende maatregelen nemen, zoals het net uitbreiden, om zo snel mogelijk alsnog een aanbod te doen (artikel 3.38 Energiewet).
Een vaste termijn van 18 weken bestaat niet meer. Die termijn is op 22 februari 2025 uit de oude Elektriciteitswet gehaald. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven vernietigde in 2024 ook de termijnen van 18 en 52 weken die de ACM zelf had vastgesteld (ACM, geschilbesluit van 20 augustus 2026).
Hoe de ACM daar nu mee omgaat, blijkt uit een zaak tegen Liander. Bewoners vroegen in juni 2025 een verzwaring aan van 1 x 35 A naar 3 x 25 A. Liander stelde die uit omdat het net vol was. De ACM oordeelde in augustus 2026 dat de termijn stilstaat zolang er geen capaciteit is, en dat de netbeheerder geen concrete planning hoeft te delen. Pas als het net is uitgebreid, moet de verzwaring binnen een redelijke termijn volgen (ACM, 2026).
Wie eerst aan de beurt is, bepaalt het voorrangskader van de ACM. Woningen tot en met 3 x 35 A vallen in prioriteitscategorie 3, maar volgens Netbeheer Nederland is voorrang geen garantie op directe capaciteit. Aanvragen van het mkb en voor laadinfrastructuur zonder maatschappelijke voorrang staan achteraan en wachten het langst (Netbeheer Nederland, 2026).
Er kan nog iets veranderen. De ACM schreef bij het besluit van 16 september 2026 dat ze werkt aan een wijziging van de regels met concrete termijnen voor kleine aansluitingen (ACM, 2026). Tot die regels er zijn, geldt de redelijke termijn per geval.
Wat kunt u installeren zonder zwaardere aansluiting?
Vaak meer dan de klant denkt. De Rijksoverheid schrijft dat een zwaardere aansluiting niet altijd nodig is, bijvoorbeeld bij een warmtepomp of laadpaal, en raadt aan dat vooraf door een installateur te laten controleren (Rijksoverheid). Die controle is uw werk, en u kunt hem als losse dienst aanbieden.
De gemeente Den Haag schrijft dat de meeste woningen daar een aansluiting van 1 x 35 A hebben, en dat daarop zelfs een inductiekookplaat, een warmtepomp en een laadpaal passen. Voorwaarde is dat niet alles tegelijk op vol vermogen draait. Slimme sturing helpt om binnen de aansluiting te blijven (gemeente Den Haag, 2026).
Load balancing (dynamisch verdelen van vermogen) betekent dat een systeem de laadstroom terugregelt als de rest van het huis veel vraagt. Het systeem meet het verbruik via de slimme meter of via CT-klemmen (sensoren rond de kabel) en stuurt direct bij. Volgens RVO benut u zo de aansluiting beter, zonder verzwaring (RVO, 2026).
Houd rekening met de ondergrens van het laden. Volgens de norm IEC 61851 kan een auto laden vanaf 6 A per fase. ElaadNL adviseert 8 A, omdat niet elke auto in de praktijk 6 A aanhoudt (RVO, 2026). Reken dus na of er op het drukste moment van de dag nog genoeg over is voor die ondergrens.
Waarom die sturing ertoe doet, laat onderzoek zien. Een Amerikaanse modelstudie vond dat thuisladen zonder sturing het totale stroomverbruik van huishoudens weinig verhoogt, maar de vorm van de vraag sterk kan veranderen. Staan veel elektrische auto's in één buurt, dan kan de piek zo hoog worden dat het lokale net moet worden verzwaard, ook als er landelijk nog weinig zijn. Laden met een hoger vermogen maakt dat erger (Muratori, 2018).
Voor zakelijke klanten heeft Techniek Nederland een gedragscode netcongestie. De installateur belooft daarin om vooraf het aansluitvermogen na te gaan, te controleren of het project daarin past, en de klant te waarschuwen of het ontwerp aan te passen als dat niet zo is (Techniek Nederland). Dezelfde drie stappen werken ook bij een particulier.
Wat betekent netcongestie voor zonnepanelen en een thuisbatterij?
Panelen die binnen de bestaande aansluiting passen, vragen geen zwaardere aansluiting. De Rijksoverheid schrijft dat er voor wie geen zwaardere aansluiting aanvraagt niets verandert door de nieuwe voorrangsregels (Rijksoverheid). Wel kan het net in een gebied ook vol zijn voor teruglevering. Dat toont de capaciteitskaart in een aparte laag (capaciteitskaart).
Een thuisbatterij moet apart worden aangemeld op energieleveren.nl. Netbeheer Nederland legt uit waarom: de netbeheerder moet weten hoeveel stroom er via de batterij het net in en uit kan gaan, om overbelasting te voorkomen (Netbeheer Nederland, 2024).
Een batterij lost een vol net niet vanzelf op. Het kabinet schreef in het najaar van 2026 dat een batterij die wordt ingezet om stroom te verhandelen, de belasting van het net op piekmomenten juist kan verhogen. Het werkt aan prikkels voor netbewust gebruik, zoals tijdsafhankelijke nettarieven vanaf 2029 (Kamerstuk 29 023, bijlage moties netcongestie). Dat is een plan, nog geen regel.
Een flexibel contract voor een kleine aansluiting bestaat nog niet. Grote verbruikers kunnen een zogeheten non-firm contract sluiten, waarbij ze niet altijd het volle vermogen krijgen. Voor kleinverbruikers ontbreekt die mogelijkheid, en het ministerie verkent of die er kan komen (Kamerstuk 29 023).
Stelt u een batterij in om pieken in huis op te vangen, zet dan in de offerte hoe hij is ingesteld. De regels voor aanbetaling, garantie en btw bij het leveren en plaatsen staan in Laadpaal of thuisbatterij verkopen en plaatsen: welke regels gelden er?
Hoe legt u netcongestie uit aan de klant?
Begin met wat er wel kan. Bekijk de huidige aansluiting, reken de piek uit en laat zien welk deel van het plan daarbinnen past. Zeg erbij wat dat betekent voor het vermogen, bijvoorbeeld een laadpaal die langzamer laadt als de warmtepomp draait.
Zeg eerlijk wie wat doet. De aansluiting, de hoofdzekering en de meter zijn van de netbeheerder. Een zwaardere aansluiting regelt de klant via de netbeheerder. Hij betaalt daarvoor een eenmalige aansluitvergoeding, en zijn netbeheerkosten stijgen daarna waarschijnlijk (ACM).
Noem geen datum die u niet hebt. De netbeheerder hoeft geen concrete planning te geven. In de zaak bij de ACM verwachtte Liander dat er begin 2027 weer ruimte zou zijn, en schreef erbij dat aan die verwachting geen rechten kunnen worden ontleend (ACM, 2026). Een indicatie van de netbeheerder is dus geen belofte die u kunt doorgeven.
Bespreek de keuze die de klant heeft. Plant hij binnen een paar jaar meer, zoals een tweede elektrische auto, dan kan hij de verzwaring al aanvragen en intussen werken met begrensd vermogen. Dat is een afweging voor de klant zelf. Het is geen garantie dat hij eerder aan de beurt is.
Voorbeeld: zo zegt u het aan tafel
Uw aansluiting is 1 x 35 A. Daar past de laadpaal op als hij terugregelt wanneer de warmtepomp draait. Wilt u later sneller laden, dan vraagt u een zwaardere aansluiting aan bij de netbeheerder. Hoe lang dat duurt, bepaalt de netbeheerder. Ik plan dat deel van mijn werk pas na zijn datum, en u betaalt het pas als het klaar is.
Wat zet u in de offerte bij netcongestie?
Zet erin wat u nu levert, op welk vermogen het is ingesteld en wat afhangt van de netbeheerder. Splits het werk dat op een verzwaring wacht af, met een eigen prijs en een eigen betaalmoment. Dan blijft uw factuur voor het eerste deel niet liggen als de netbeheerder pas later komt.
- De huidige aansluitwaarde, bijvoorbeeld 1 x 35 A, met een foto van de meterkast en de meterstanden.
- Het gemeten of berekende piekverbruik, en op hoeveel ampère u de laadpaal of het systeem begrenst.
- Of er load balancing is en hoe die meet: via de slimme meter of met CT-klemmen.
- Wat de klant zelf regelt: de aanvraag bij de netbeheerder en het aanmelden van een batterij op energieleveren.nl.
- Dat de datum van een verzwaring bij de netbeheerder ligt, en dat u het tweede deel na die datum plant.
- Een aparte prijs voor het werk na de verzwaring, met hoe lang die prijs geldt.
Bij een particulier is het leveren en plaatsen van een laadpaal of batterij ook een consumentenkoop, en dan mag u hooguit de helft vooruit vragen. Vraag daarom geen aanbetaling voor een tweede deel dat misschien pas over jaren komt. De regels staan in Laadpaal of thuisbatterij verkopen en plaatsen: welke regels gelden er?
Bronnen
- Netbeheer Nederland, Zo werkt het stoppen met reserveren van capaciteit voor kleinverbruikers, 5 juni 2026. netbeheernederland.nl
- ACM ConsuWijzer, Wie is verantwoordelijk voor gas- en elektriciteitsinstallaties in huis?, geraadpleegd 29 oktober 2026. consument.acm.nl
- Netbeheer Nederland, Capaciteitskaart elektriciteitsnet, geraadpleegd 29 oktober 2026. capaciteitskaart.netbeheernederland.nl
- Liander, Aansluiting wijzigen, geraadpleegd 29 oktober 2026. liander.nl
- Rijksoverheid, Kan ik nog een nieuwe of zwaardere stroomaansluiting krijgen vanaf 1 juli 2026?, geraadpleegd 29 oktober 2026. rijksoverheid.nl
- Gemeente Den Haag, Drukte op het stroomnet: dit kunt u doen, gewijzigd 12 oktober 2026. denhaag.nl
- Energiewet, artikel 3.38 (aansluiten elektriciteit), tekst geldend vanaf 1 juli 2026, geraadpleegd 29 oktober 2026. wetten.overheid.nl
- Autoriteit Consument & Markt, Geschilbesluit consumenten/Liander over aansluittermijn kleinverbruik, besluit van 20 augustus 2026, gepubliceerd 16 september 2026, zaaknummer ACM/26/200791. acm.nl
- RVO, Handreiking laadinfrastructuur bij gebouwen: eisen vanuit de EPBD IV en wettelijke implementatie, juni 2026. rvo.nl
- Muratori, M. (2018). Impact of uncoordinated plug-in electric vehicle charging on residential power demand. Nature Energy, 3, 193-201. doi.org/10.1038/s41560-017-0074-z
- Techniek Nederland, Gedragscode Netcongestie Installateur, geraadpleegd 29 oktober 2026. technieknederland.nl
- Netbeheer Nederland, Meld thuisbatterijen aan op energieleveren.nl, 7 mei 2024. netbeheernederland.nl
- Kamerstuk 29 023, Bijlage: uitvoering moties Tweede Kamer aanpak netcongestie, najaar 2026. officielebekendmakingen.nl
- Autoriteit Consument & Markt, Aansluiting op elektriciteitsnet en gasnet, geraadpleegd 29 oktober 2026. acm.nl