Zegelrecht is de toestemming van de netbeheerders om de zegels op de aansluiting en de meter te verbreken en daarna opnieuw te verzegelen. Sinds 2025 regelt InstallQ dat landelijk, namens alle netbeheerders. U krijgt het alleen als uw bedrijf een InstallQ-erkenning heeft, voor de meeste elektriciens de erkenning Elektra.
Een erkenning is niet nodig om als elektricien te mogen werken. Zonder erkenning mag u alleen niet aan de verzegelde delen komen. Wie groepenkasten wil vervangen, heeft het zegelrecht in de praktijk wel nodig.
In het kort
- Zegelrecht krijgt u landelijk via InstallQ, alleen met de erkenning Elektra of een erkenning als inspectiebedrijf deelgebied 1 of 2. De oude regionale contracten vervielen op 30 april 2026.
- Inschrijven bij InstallQ kost eenmalig € 285, de erkenning Elektra € 141 per jaar (2026). U hebt gekalibreerd meetgereedschap nodig en een tweepolige spanningsaanwijzer.
- Elektricien is geen beschermd beroep. Zonder erkenning mag u installeren, maar niet aan zegels komen. Uw werk moet altijd voldoen aan NEN 1010.
In dit artikel
- Wat is zegelrecht?
- Hoe krijgt u zegelrecht sinds de landelijke regeling?
- Wat mag u met zegelrecht wel en niet doen?
- Wat eist InstallQ voor de erkenning Elektra?
- Welk meetgereedschap moet u hebben voor de erkenning?
- Wat kost de erkenning in 2026 en hoe lang duurt de aanvraag?
- Wat mag u als elektricien zonder erkenning?
- Wat betekent een erkenning voor uw opdrachtgevers?
Wat is zegelrecht?
Zegelrecht is de toestemming om zegels van de netbeheerder te verbreken en daarna weer een goedgekeurd zegel aan te brengen. De zegels zitten op de aansluiting, de hoofdzekeringen en het klemmendeksel van de meter. Ze mogen niet zomaar worden verbroken, tenzij de netbeheerder daar uitdrukkelijk toestemming voor geeft (Enexis, zegelrecht aanvragen).
Met zegelrecht kunt u bijvoorbeeld een groepenkast of hoofdschakelaar vervangen zonder dat de netbeheerder moet komen. InstallQ noemt precies die twee klussen als voorbeeld (InstallQ, zegelrecht). Voor een elektricien die woningen doet, is dat een groot deel van het werk.
Het zegelrecht hoort bij een organisatie, niet bij een persoon, en is niet overdraagbaar. Medewerkers in loondienst van het bedrijf mogen zegels verbreken en aanbrengen onder het zegelrecht van hun werkgever. De houder blijft volledig verantwoordelijk (Enexis, zegelrecht aanvragen).
Hoe krijgt u zegelrecht sinds de landelijke regeling?
U krijgt zegelrecht via InstallQ, zodra uw bedrijf een van drie erkenningen heeft: Elektrotechnisch installateur (Elektra), of Elektrotechnisch inspectiebedrijf deelgebied 1 of deelgebied 2 (InstallQ, zegelrecht). Vroeger had elke netbeheerder een eigen regeling. Die regionale contracten vervielen op 30 april 2026.
Aan de zegelrechtovereenkomst zelf zijn geen kosten verbonden. De zegels betaalt u wel zelf, u bestelt ze bij Transposafe (InstallQ, zegelrecht). Stedin schrijft dat u het landelijke zegelrecht automatisch van InstallQ krijgt als u de juiste erkenning hebt (Stedin, zegelrecht).
Hoe lang het zegelrecht geldt, staat niet overal hetzelfde. InstallQ noemt het onbepaalde tijd, zolang u aan de voorwaarden van de netbeheerder voldoet. Enexis en Stedin schrijven op hun site nog vijf jaar (Enexis). Kijk daarom wat in uw eigen overeenkomst staat, en vraag het bij twijfel na bij InstallQ.
Wat mag u met zegelrecht wel en niet doen?
Met zegelrecht mag u een verzegelde aansluiting, het klemmendeksel van de meter en de hoofdzekeringen in de aansluitkast openen en opnieuw verzegelen. U mag ook een nieuwe of gewijzigde installatie onder spanning zetten om te meten (Stedin, zegelrecht). Het geldt voor installaties met hoofdzekeringen tot en met 3 x 80 ampère.
Zegelrecht is niet bedoeld om een hoofdzekering te vervangen na een storing in de installatie (InstallQ, zegelrecht). Na het werk herstelt u de oude situatie en brengt u een goedgekeurd zegel aan. U volgt daarbij de actuele werkinstructies van BEI VIAG.
Wat eist InstallQ voor de erkenning Elektra?
InstallQ toetst uw bedrijf aan de Erkenningsregeling Laagspanningsinstallaties uit 2019. Die vraagt vakbekwaam personeel, het juiste meetgereedschap en de juiste normen, en werk dat voldoet aan de wet en de aansluitvoorwaarden van de netbeheerder (InstallQ, Erkenningsregeling Laagspanningsinstallaties). U vraagt de erkenning aan en uploadt uw diploma's in het portaal van InstallQ (InstallQ, elektrotechniek).
De regeling kent drie rollen. De werkverantwoordelijke (WV) is verantwoordelijk voor de technische kwaliteit van het werk. De vakbekwaam persoon (VP) werkt zelfstandig. De voldoende onderricht persoon (VOP) werkt onder toezicht. Ontwerpen en installeren gebeurt door of onder verantwoordelijkheid van een WV.
Werkt u alleen, dan hoeft u niemand schriftelijk aan te wijzen. Wel moet u elk jaar vastleggen of u aan de eisen van vakbekwaamheid voldoet. InstallQ kan bijscholing verplicht stellen, tot 4 dagdelen per kalenderjaar (InstallQ, Erkenningsregeling Laagspanningsinstallaties).
Na het installeren geeft u de klant een gebruiks- en onderhoudsinstructie. Bij werk waarvoor een bouwvergunning nodig is, levert u ook een ondertekend controle- en opleveringsrapport en bewaart u het projectdossier minstens 10 jaar. Zonnepanelen vallen niet onder deze regeling. Daarvoor bestaat een aparte erkenning.
Welk meetgereedschap moet u hebben voor de erkenning?
U moet kunnen meten: isolatieweerstand, wisselspanning tot ten minste 1000 volt, wisselstroom, aardverspreidingsweerstand, lusimpedantie en de uitschakeltijd en -stroom van aardlekschakelaars. Daarnaast hebt u een tweepolige spanningsaanwijzer volgens NEN-EN-IEC 61243-3 nodig (InstallQ, bijlage 2 van de regeling).
In de praktijk is dat een installatietester met die functies, een multimetertang en een tweepolige spanningsaanwijzer. Instrumenten waarvan de uitkomst bepaalt of werk wordt goed- of afgekeurd, moeten gekalibreerd zijn. Een vaste termijn voor kalibratie staat niet in de regeling.
U moet ook de normen in huis hebben: NEN 1010, de praktijkrichtlijn NPR 5310 en de aansluitvoorwaarden van de netbeheerder in uw werkgebied. NEN 1010 is de norm voor het veilig aanleggen van laagspanningsinstallaties.
Wat kost de erkenning in 2026 en hoe lang duurt de aanvraag?
Inschrijven bij InstallQ kost eenmalig € 285. De erkenning Elektra kost € 141 per jaar. Wilt u ook kleine zonnestroomsystemen tot en met 3 x 25 ampère doen, dan komt daar € 141 per jaar bij (InstallQ, tarieven 2026). Of deze bedragen inclusief of exclusief btw zijn, staat niet op de pagina.
Voor de erkenning komt een buitendienstmedewerker op bedrijfsbezoek. InstallQ betaalt dat bezoek. Is een hercontrole nodig, dan betaalt u die. Reken op een halve dag per erkenning, en de werkverantwoordelijke moet erbij zijn (InstallQ, veelgestelde vragen).
Na het aanleveren van uw opgave van werken streeft InstallQ naar een doorlooptijd van tien weken. Die hangt af van uw agenda en die van de beoordelaar. Bent u erkend, dan komt uw bedrijf in het register EchteInstallateur.nl, tenzij u dat niet wilt (InstallQ, veelgestelde vragen).
Wat mag u als elektricien zonder erkenning?
Elektricien is in Nederland geen beschermd beroep. U hebt geen diploma of erkenning nodig om u in te schrijven en klussen aan te nemen. In de Europese database van gereglementeerde beroepen staat voor Nederland geen elektricien, wel de installateur van alarmapparatuur (Europese Commissie, Regulated Professions Database).
Wat u ook doet, uw werk moet voldoen aan NEN 1010. Het Besluit bouwwerken leefomgeving schrijft voor dat een voorziening voor elektriciteit bij lage spanning aan NEN 1010 voldoet, voor bestaande gebouwen en voor nieuwbouw (Besluit bouwwerken leefomgeving, artikel 3.106 en 4.199). Die plicht geldt met en zonder erkenning.
Zonder erkenning kunt u groepen bijleggen, storingen zoeken, wandcontactdozen plaatsen en installaties uitbreiden achter de hoofdschakelaar, zolang u geen zegel hoeft te verbreken. Moet er wel een zegel open, bijvoorbeeld voor een nieuwe groepenkast, dan hebt u een bedrijf met zegelrecht of de netbeheerder nodig.
Werkt u als zzp'er in onderaanneming voor een erkend installatiebedrijf, ga er dan niet vanuit dat u onder hun zegelrecht valt. Enexis noemt alleen medewerkers in loondienst van de houder (Enexis, zegelrecht aanvragen). Over onderaannemers zegt de pagina niets. Vraag het na bij InstallQ voordat u een zegel verbreekt.
Wat betekent een erkenning voor uw opdrachtgevers?
Een erkenning laat een klant zien dat een onafhankelijke partij uw bedrijf toetst. Een particulier kan de kwaliteit van elektrawerk achter een afdekplaat zelf nauwelijks beoordelen. De econoom George Akerlof liet in 1970 zien dat zulke onzekerheid over kwaliteit een markt kan laten haperen. Hij noemde erkenningen en vergunningen als een van de middelen die die onzekerheid verkleinen (Akerlof, 1970).
Een overzicht van onderzoek naar kwaliteitsinformatie en certificering vraagt onder meer of partijen die keuren ook juiste en onpartijdige informatie geven. Een keurmerk zegt dus niet meer dan de keuring erachter. Het onderzoek gaat vooral over zorg, onderwijs en financiële diensten, niet over installatiewerk (Dranove en Jin, 2010).
Op EchteInstallateur.nl kunnen klanten zoeken naar erkende bedrijven. InstallQ schrijft daar dat erkende bedrijven worden getoetst en regelmatig gecontroleerd (EchteInstallateur.nl). Voor de klant betekent een erkend bedrijf ook dat het de groepenkast kan vervangen zonder aparte afspraak met de netbeheerder.
Bronnen
- InstallQ, Zegelrecht, geraadpleegd 24 oktober 2026. installq.nl
- Enexis, Zegelrecht aanvragen, geraadpleegd 24 oktober 2026. enexis.nl
- Stedin, Zegelrecht, geraadpleegd 24 oktober 2026. stedin.net
- InstallQ, Erkenningsregeling Laagspanningsinstallaties, vastgesteld 26 september 2019, bindend sinds 1 oktober 2019. installq.nl
- InstallQ, Elektrotechnische laagspanningsinstallaties, geraadpleegd 24 oktober 2026. installq.nl
- InstallQ, Tarieven InstallQ 2026, geraadpleegd 24 oktober 2026. installq.nl
- InstallQ, Veelgestelde vragen, geraadpleegd 24 oktober 2026. installq.nl
- Europese Commissie, Regulated Professions Database, Nederland, geraadpleegd 24 oktober 2026. ec.europa.eu
- Besluit bouwwerken leefomgeving, artikelen 3.106 en 4.199, geldend vanaf 24 september 2026. wetten.overheid.nl
- InstallQ, EchteInstallateur.nl, geraadpleegd 24 oktober 2026. echteinstallateur.nl
- Akerlof, G.A. (1970). The market for "lemons": quality uncertainty and the market mechanism. The Quarterly Journal of Economics, 84(3), 488-500. doi.org
- Dranove, D. en Jin, G.Z. (2010). Quality disclosure and certification: theory and practice. Journal of Economic Literature, 48(4), 935-963. doi.org