In oude verflagen kan lood zitten, en in oude kit en stopverf kan asbest zitten. Ga in elk huis van vóór 1990 uit van lood in de oude lagen, en houd bij gebouwen van vóór 1994 rekening met asbest in kit en stopverf rond het glas. Lood komt vrij als stof bij schuren en schrappen, asbest als u kit beschadigt of verwijdert.
Sinds 9 april 2026 is de grenswaarde voor lood in de lucht 0,03 mg per m³, ook voor de zzp'er. Bij asbest moet de klant eerst laten inventariseren. Weet u niet wat erin zit, dan stopt u met dat deel van het werk tot het onderzocht is.
In het kort
- Ga in elk huis van vóór 1990 uit van lood in oude verflagen, ook in een oranje of rode grondlaag op metaal. Buiten werd loodwit tot 2009 gebruikt.
- De grenswaarde voor lood is sinds 9 april 2026 0,03 mg per m³ lucht, gemiddeld over 8 uur. Die geldt ook voor de zelfstandige.
- Kit en stopverf van vóór 1994 kunnen asbest bevatten. De klant regelt de inventarisatie. Raak het niet aan zonder rapport, en laat het een gecertificeerd bedrijf doen.
In dit artikel
- In welke woningen zit lood in de verf?
- Welke grenswaarde voor lood geldt sinds 2026?
- Hoe werkt u met oude loodhoudende verf?
- Waar zit asbest bij schilderwerk?
- Wie regelt de asbestinventarisatie?
- Mag u als zzp'er zelf asbesthoudende kit verwijderen?
- Wat verandert er in 2027 met de asbestvergunning?
- Wanneer stopt u met het werk?
In welke woningen zit lood in de verf?
Vooral in oudere woningen met oude verflagen. Loodwit mag in Nederland al sinds 1939 niet meer voor binnenschilderwerk worden gebruikt. De Europese REACH-verordening verbiedt loodcarbonaten en loodsulfaten in verf sinds 2009 helemaal. Loodwit komt nog voor in oudere huizen (RIVM, rapport 2015-0204).
De branche geeft een preciezere tijdlijn. Loodwit is binnen verboden sinds 1939 en buiten sinds 2009, en loodhoudende verf zoals loodmenie sinds 1990 (OnderhoudNL en SUSAG, handleiding oude verflagen). Loodmenie is de oranje of rode grondlaag die vroeger op metaal en hout werd gezet.
Een praktische vuistregel is daarom: ga in elk huis van vóór 1990 uit van lood in de oude lagen. Het gaat om de leeftijd van de verflaag, niet alleen om het bouwjaar. Op buitenwerk met dikke oude lagen kan tot 2009 loodwit zijn gebruikt. Vraag de klant naar oude lagen en kijk naar oranje of rode grondlagen.
Welke grenswaarde voor lood geldt sinds 2026?
Sinds 9 april 2026 geldt een grenswaarde van 0,03 mg lood per m³ lucht, als gemiddelde over 8 uur (Arboportaal, nieuwe regels lood vanaf 9 april 2026). Een grenswaarde is de hoogste concentratie in de lucht die u tijdens het werk mag inademen. De waarde staat in de lijst van wettelijke grenswaarden (Arboregeling, bijlage XIII).
Volgens de overheid is er voor lood geen niveau waaronder blootstelling veilig is. Lood is schadelijk voor de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen en vooral voor het ongeboren kind (Arboportaal, nieuwe regels lood). Houd de blootstelling dus zo laag mogelijk, ook als u onder de grenswaarde blijft.
De grenswaarde geldt ook voor de zelfstandige zonder personeel. Het Arbobesluit verplicht zelfstandigen onder meer tot de artikelen over grenswaarden en blootstelling, en tot het verbod op loodwit (Arbobesluit, artikel 9.5). Heeft u personeel dat met lood werkt, dan moet u een medisch onderzoek aanbieden bij meer dan 0,015 mg per m³ of bij een loodgehalte in het bloed boven 9 µg per 100 ml. Voor vrouwen in de vruchtbare leeftijd ligt die grens bij 4,5 µg (Arboportaal, nieuwe regels lood).
Hoe werkt u met oude loodhoudende verf?
Zo stofarm mogelijk. Het risico zit vooral in het stof dat vrijkomt bij schuren en schrappen van oude verflagen (RIVM, rapport 2015-0204). De branchehandleiding zegt: gebruik altijd directe afzuiging op het gereedschap, ook buiten, omdat algemene ventilatie te weinig helpt (OnderhoudNL en SUSAG, handleiding oude verflagen).
Scherm het werkgebied af en laat er zo min mogelijk mensen in. Zuig stof op met een stofzuiger met HEPA-filter en gebruik geen perslucht. Trek beschermende kleding uit voor u de werkplek verlaat, was uw handen voor u eet of drinkt, en neem geen stof mee naar huis (OnderhoudNL en SUSAG, handleiding oude verflagen).
Denk ook aan de bewoners. In een internationale analyse van 1.333 kinderen uit zeven onderzoeken ging een stijging van het loodgehalte in het bloed van 2,4 naar 30 µg per dl samen met 6,9 IQ-punten minder (Lanphear en anderen, 2005). Dat onderzoek ging over lood uit de omgeving in het algemeen, niet over schilderwerk. Het laat wel zien waarom loodstof in een huis met kinderen extra zorg vraagt.
Waar zit asbest bij schilderwerk?
Vooral in oude beglazingskit en stopverf rond het glas. Asbest is in het verleden gebruikt in stopverf en beglazingskitten. Sinds juli 1993 mag asbest in Nederland niet meer worden toegepast, dus kit die daarna is gemaakt, bevat geen asbest meer (OnderhoudNL, factsheet asbest in beglazingskitten).
Asbesthoudende kit is vaak grijs of rood, of zwart als het om bitumenkit gaat, maar andere kleuren komen ook voor. De kit of stopverf kan overgeschilderd zijn. Flexibele siliconenkit bevat geen asbest (OnderhoudNL, factsheet asbest in beglazingskitten). Aan de kleur alleen kunt u het dus niet zien.
OnderhoudNL noemt daarnaast plafonds, vloerzeil en vensterbanken als plekken waar asbest nog voorkomt (OnderhoudNL, werken met asbest). Schuur, boor of steek niets af in zulke materialen in een gebouw van vóór 1994 zonder dat het onderzocht is.
Wie regelt de asbestinventarisatie?
De klant. Wie asbest of een asbesthoudend product uit een object laat verwijderen, zorgt dat er eerst een asbestinventarisatie wordt gedaan en een rapport wordt opgesteld, als er naar redelijke verwachting asbest in zit (Asbestverwijderingsbesluit 2005, artikel 3). Een asbestinventarisatie is een onderzoek door een gecertificeerd bureau naar waar asbest zit en hoe het eruit moet.
Die plicht geldt niet voor werk aan gebouwen die op of na 1 januari 1994 zijn gebouwd (Asbestverwijderingsbesluit 2005, artikel 4). Voor een gebouw van vóór 1994 met oude kit of stopverf die eruit moet, is het rapport dus de taak van uw klant. Dat helpt in het gesprek: u vraagt niet om een gunst, de wet legt het bij de opdrachtgever.
In het rapport staat de risicoklasse. Bij risicoklasse 1 wordt de grenswaarde voor asbest niet overschreden en hoeft geen gecertificeerd bedrijf het te doen, maar het werk moet wel minstens 2 dagen vooraf gemeld worden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (Nederlandse Arbeidsinspectie, asbestverwijdering). Bij risicoklasse 2 of 2A moet een bedrijf met een certificaat asbestverwijdering het doen (Arbobesluit, artikel 4.54d).
Mag u als zzp'er zelf asbesthoudende kit verwijderen?
De wet laat werk in risicoklasse 1 toe zonder certificaat. Toch is het verstandig om het in uw eerste jaren niet te doen. De brancheorganisatie OnderhoudNL schrijft dat een zelfstandige geen asbest mag bewerken of verwijderen (OnderhoudNL, zelfstandigen en de Arbowet). Dat is de lezing van de branche, geen tekst uit de wet.
Volgens het brancheprotocol mag beglazingskit alleen in risicoklasse 1 als er onder meer hoogstens 5% chrysotiel in zit. In andere gevallen, en dus ook bij stopverf, valt het verwijderen van asbesthoudende beglazing in risicoklasse 2 (OnderhoudNL, factsheet asbest in beglazingskitten). Het inventarisatierapport beslist welke klasse geldt.
Laat dat deel van de klus dus over aan een gecertificeerd bedrijf, en plan uw schilderwerk erna. Zet in uw offerte dat het verwijderen van verdachte kit en stopverf niet in uw prijs zit, en dat u pas begint als het rapport er is.
Wat verandert er in 2027 met de asbestvergunning?
Er komt een vergunningplicht voor bedrijven die asbest verwijderen. De Eerste Kamer stemde op 22 september 2026 in met de wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet. De regels gaan naar verwachting in maart 2027 in. De uitwerking in het Arbobesluit ligt nog voor advies bij de Raad van State (IPLO, update asbest 28 september 2026).
De vergunning geldt voor asbestverwijderaars en ook voor bedrijven die af en toe asbest tegenkomen, zoals onderhoudsbedrijven. Er komen drie soorten: beperkt, basis en uitgebreid. Aanvragen is gratis, en bedrijven moeten binnen een maand nadat de regels ingaan een vergunning aanvragen (Rijksoverheid, vergunningsplicht asbestverwijderaars). De precieze datum is nog niet bekend.
Welke vergunning een schilder nodig heeft voor kit, en of een zzp'er er een kan krijgen, staat nog niet vast. Wie vanaf 2027 zelf asbest wil verwijderen, ook kit, heeft waarschijnlijk een vergunning nodig. Wilt u dat, volg dan de informatie van de Rijksoverheid en vraag het na bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.
Wanneer stopt u met het werk?
Zodra u niet weet wat u gaat bewerken en het risico niet kunt beheersen. Stop met dat deel van de klus als u in een gebouw van vóór 1994 kit, stopverf, een vensterbank of een plafond moet schuren, afsteken of verwijderen en er geen inventarisatierapport is. Ga verder met het werk dat er los van staat.
Stop ook als u oude verflagen in een huis van vóór 1990 moet schuren of schrappen en u niet stofarm kunt werken, bijvoorbeeld zonder afzuiging op het gereedschap. Bij lood is afzuiging aan de bron de belangrijkste maatregel (OnderhoudNL en SUSAG, handleiding oude verflagen).
Leg vast waarom u stopt: een foto van de kit of de oude laag, de datum en wat u met de klant afsprak. Bevestig per bericht dat het werk verdergaat zodra er een rapport is of het verdachte deel is verwijderd. Zo is voor u en de klant duidelijk waarom de planning verschuift.
Bronnen
- RIVM, Diffuse loodverontreiniging in de bodem, rapport 2015-0204. rivm.nl
- Stichting SUSAG, OnderhoudNL en LBV, Handleiding gevaarlijke stoffen bij het bewerken van oude verflagen, tijdelijke versie V08042026. onderhoudnl.nl
- Arbeidsomstandighedenbesluit, artikelen 4.54d en 9.5, geldend vanaf 1 augustus 2026. wetten.overheid.nl
- Arbeidsomstandighedenregeling, bijlage XIII, geldend vanaf 27 augustus 2026. wetten.overheid.nl
- Arboportaal, Let op: nieuwe regels voor werken met lood en diisocyanaten vanaf 9 april 2026, 21 januari 2026. arboportaal.nl
- Asbestverwijderingsbesluit 2005, artikelen 3 en 4, geldend vanaf 1 januari 2026. wetten.overheid.nl
- Nederlandse Arbeidsinspectie, Asbestverwijdering, geraadpleegd 24 oktober 2026. nlarbeidsinspectie.nl
- Rijksoverheid, Plan kabinet: vergunningplicht en andere regels voor alle bedrijven die asbest verwijderen, geraadpleegd 24 oktober 2026. rijksoverheid.nl
- IPLO, Update Asbest en LAVS, 28 september 2026. iplo.nl
- OnderhoudNL, Factsheet asbest in beglazingskitten, geraadpleegd 24 oktober 2026. onderhoudnl.nl
- OnderhoudNL, Werken met asbest, geraadpleegd 24 oktober 2026. onderhoudnl.nl
- OnderhoudNL, Zelfstandigen en de Arbowet, geraadpleegd 24 oktober 2026. onderhoudnl.nl
- Lanphear, B.P., Hornung, R., Khoury, J. en anderen (2005). Low-Level Environmental Lead Exposure and Children's Intellectual Function: An International Pooled Analysis. Environmental Health Perspectives, 113(7), 894-899. doi.org