De Wet DBA en de regels over schijnzelfstandigheid bepalen wanneer een zzp'er die u inhuurt eigenlijk uw werknemer is. Is dat zo, dan moet u als opdrachtgever alsnog loonheffingen betalen. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst daar weer volledig op (Belastingdienst, handhaving).
Wat telt, is hoe er in de praktijk wordt gewerkt. Een contract met de woorden "zelfstandige" of "opdracht" beschermt u niet als de zzp'er in werkelijkheid werkt zoals uw eigen monteurs. Op 31 december 2026 komt daar een nieuwe regel bij voor zzp'ers met een laag uurtarief.
In het kort
- De Belastingdienst kijkt naar negen punten uit het Deliveroo-arrest, in samenhang. Geen enkel punt beslist alleen, en de praktijk gaat voor het contract.
- Naheffen kan tot 1 januari 2025 terug. Vergrijpboetes kunnen sinds 2026, verzuimboetes vanaf 1 januari 2027.
- Vanaf 31 december 2026 wordt een zzp'er met een uurtarief tot ongeveer € 38 vermoed werknemer te zijn, als hij voor een bedrijf werkt. Dan moet u het tegendeel bewijzen.
In dit artikel
- Wat is schijnzelfstandigheid en wat regelt de Wet DBA?
- Hoe controleert de Belastingdienst sinds 1 januari 2025?
- Wanneer is een zzp'er eigenlijk werknemer?
- Wat kost het als de Belastingdienst loondienst vaststelt?
- Lost een modelovereenkomst het probleem op?
- Wat verandert er op 31 december 2026 met het rechtsvermoeden van werknemerschap?
- Hoe zit het met onderaannemers, ketenaansprakelijkheid en de G-rekening?
- Wat legt u praktisch vast als u zzp'ers inhuurt?
- Veelgestelde vragen over zzp'ers inhuren
Wat is schijnzelfstandigheid en wat regelt de Wet DBA?
Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp'er voor u werkt, maar volgens de regels eigenlijk in loondienst is. U bent dan in werkelijkheid werkgever, maar betaalt niet de belastingen en premies die bij loondienst horen (Ondernemersplein, schijnzelfstandigheid voorkomen).
De Wet DBA (Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties) maakt opdrachtgever en opdrachtnemer samen verantwoordelijk voor de vraag of het werk loondienst is. Blijkt het schijnzelfstandigheid, dan moet de opdrachtgever alsnog loonheffing en pensioen betalen (KVK, Wet DBA). De Wet DBA wordt vervangen door een Zelfstandigenwet, die op 1 januari 2028 moet ingaan. Tweede en Eerste Kamer moeten daar nog over stemmen.
Het gaat niet om een randgeval. Een Europese enquête uit 2015 in 28 landen vond dat 47% van de zelfstandigen zonder personeel afhankelijk werkte, dus in een positie die op loondienst lijkt. Dat was 4,3% van alle werkenden in de EU (Williams & Horodnic, 2018). Die cijfers gaan over Europa als geheel en zeggen niet hoeveel zzp'ers in de Nederlandse bouw schijnzelfstandig zijn.
Hoe controleert de Belastingdienst sinds 1 januari 2025?
Volgens de normale regels, zonder eerst een waarschuwing. Tot 2025 gold een handhavingsmoratorium: de Belastingdienst gaf meestal eerst een aanwijzing en u kreeg tijd om het te herstellen. Sinds 1 januari 2025 geeft de Belastingdienst geen aanwijzingen meer en kan hij direct een correctieverplichting of naheffingsaanslag opleggen (Belastingdienst, handhaving).
Er geldt nog een zachte overgang. Naheffen kan met terugwerkende kracht, maar niet verder terug dan 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid kan het tot 5 jaar terug. In 2025 waren er geen boetes. Sinds 1 januari 2026 kan de Belastingdienst wel een vergrijpboete geven, bij opzet of grove schuld (Belastingdienst, handhaving). Vanaf 1 januari 2027 vervalt ook de rest van de zachte landing, en zijn ook verzuimboetes weer mogelijk (Kamerbrief 19 december 2025).
De Belastingdienst vraagt u ook om regelmatig opnieuw te kijken. Een samenwerking die bij de start zelfstandig was, kan na een jaar op loondienst lijken, bijvoorbeeld als dezelfde zzp'er elke week in uw ploeg meedraait.
Wanneer is een zzp'er eigenlijk werknemer?
Als alle feiten samen wijzen op werken in dienst van u. De Hoge Raad noemde in het Deliveroo-arrest van 24 maart 2023 de omstandigheden die van belang kunnen zijn, en zei dat ze in onderling verband moeten worden bekeken (Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2023:443). Of partijen bedoelden een arbeidsovereenkomst te sluiten, speelt daarbij geen rol.
De Belastingdienst werkt met deze negen gezichtspunten (Belastingdienst, Toelichting beoordeling arbeidsrelaties, april 2026):
- de aard en duur van het werk, zoals een resultaat leveren of alleen uren maken
- wie bepaalt hoe en wanneer er wordt gewerkt
- hoe sterk de zzp'er deel is van uw organisatie (inbedding)
- of hij het werk persoonlijk moet doen
- hoe de afspraken tot stand kwamen, en wie het contract opstelde
- hoe de beloning is bepaald en betaald
- hoe hoog de beloning is, vergeleken met uw eigen personeel
- of de zzp'er commercieel risico loopt
- of hij zich als ondernemer gedraagt, met andere klanten, eigen naam en eigen acquisitie
Voor de bouw geeft de Belastingdienst een nuance. Dat iemand op een vaste bouwplaats en binnen vaste tijden werkt, wijst niet automatisch op loondienst, want dat volgt uit de aard van het werk. Ook de vrijheid om zich te laten vervangen sluit loondienst niet uit (Belastingdienst, Toelichting beoordeling arbeidsrelaties).
Wilt u een eerste indruk? De Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie van de overheid gebruikt dezelfde gezichtspunten en geeft een indicatie (Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie). Het is een hulpmiddel, geen zekerheid.
Wat kost het als de Belastingdienst loondienst vaststelt?
U betaalt alsnog de loonheffingen over wat u de zzp'er betaalde. Dat zijn loonbelasting en premie volksverzekeringen, premies werknemersverzekeringen en de werkgeversheffing Zvw. U neemt de zzp'er op in uw loonadministratie en corrigeert de aangiften loonheffingen over de periode dat hij voor u werkte (Belastingdienst, gevolgen voor de opdrachtgever).
De Belastingdienst geeft zelf dit voorbeeld. Een opdrachtgever betaalde een zzp'er van januari tot en met juni 2026 in totaal € 24.000 exclusief btw. Bij een controle in november 2026 blijkt het loondienst, en de opdrachtgever handelde te goeder trouw. Hij moet dan ongeveer € 10.223 betalen:
Had u kunnen weten dat het loondienst was, dan wordt het duurder. Dan geldt voor de loonbelasting en premie volksverzekeringen een tarief van 52%, en vervalt het maximum voor de premies. Doet u losse correcties, dan krijgt u een naheffingsaanslag met belastingrente. De loonbelasting en premie volksverzekeringen mag u terugvragen aan de zzp'er (Belastingdienst, gevolgen voor de opdrachtgever).
De belasting is niet het enige risico. Is er een arbeidsovereenkomst, dan heeft de zzp'er ook de rechten van een werknemer, en zijn er risico's in het arbeidsrecht en het pensioenrecht (Rijksoverheid, 6 maart 2026). Denk aan loon bij ziekte, ontslagbescherming en de cao en het pensioenfonds van uw sector.
Lost een modelovereenkomst het probleem op?
Alleen als u in de praktijk precies werkt zoals erin staat. Een modelovereenkomst is een contract dat de Belastingdienst vooraf heeft beoordeeld. Werkt u volgens zo'n overeenkomst, dan is er geen loondienst. Maar ze geven alleen zekerheid als opdrachtgever en opdrachtnemer ook echt zo werken (Belastingdienst, werken met modelovereenkomsten).
Sinds 6 september 2024 beoordeelt de Belastingdienst geen nieuwe modelovereenkomsten meer en verlengt hij bestaande niet. De reden: een modelovereenkomst kan schijnzekerheid geven, omdat de praktijk vaak afwijkt van het papier. Goedgekeurde overeenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mag u gebruiken tot en met 31 december 2029, ook als er een andere einddatum in staat (Belastingdienst, geen nieuwe modelovereenkomsten).
Een voorbeeld. Een installatiebedrijf gebruikt een modelovereenkomst voor vrije vervanging. De zzp-monteur stuurt in drie jaar nooit een vervanger, werkt alleen voor dit bedrijf, draagt de bedrijfskleding en staat op het weekrooster. Op papier klopt het, in de praktijk niet. Dan biedt de overeenkomst geen bescherming.
Wat verandert er op 31 december 2026 met het rechtsvermoeden van werknemerschap?
Vanaf 31 december 2026 wordt iemand die tegen een laag uurtarief voor een ander werkt, vermoed dat te doen op basis van een arbeidsovereenkomst. Dat staat in het nieuwe artikel 7:610aa van het Burgerlijk Wetboek (Staatsblad 2026, 158). De ingangsdatum ligt vast (Staatsblad 2026, 207).
Een rechtsvermoeden is een regel over bewijs. Beroept de zzp'er zich erop, dan moet u als opdrachtgever bij de rechter aantonen dat het geen loondienst is (KVK, uurtarief lager dan 38 euro). Lukt dat niet, dan heeft de zzp'er recht op de bescherming van een werknemer (Rijksoverheid, 6 maart 2026). Het is geen verbod op een laag tarief.
De grens is ongeveer € 38 per uur. De wettekst noemt € 36, maar dat bedrag gaat mee met het minimumloon, en de minister maakt het bedrag voor de eerste toepassing bekend in een ministeriële regeling (Staatsblad 2026, 158). KVK en Rijksoverheid noemen € 38, met peildatum 1 januari 2026. Het gaat om het betaalde uurtarief zonder btw en zonder kosten die direct bij de opdracht horen, zoals materiaal (memorie van toelichting).
Het rechtsvermoeden geldt niet als de opdrachtgever een particulier is die niet handelt voor zijn beroep of bedrijf (Staatsblad 2026, 158). Een zzp-loodgieter die een badkamer verbouwt voor een particulier valt er dus niet onder. Huurt uw bedrijf dezelfde loodgieter in voor een project, dan wel.
Rekenvoorbeeld
Stel: uw dakbedrijf huurt een zzp-dakdekker in voor € 35 per uur exclusief btw, zonder materiaal. Dat ligt onder de grens van ongeveer € 38. Vanaf 31 december 2026 kan hij zich op het rechtsvermoeden beroepen, en moet u bewijzen dat hij als ondernemer werkt. Betaalt u € 45 per uur, dan geldt het vermoeden niet. Maar ook dan kan het loondienst zijn als de feiten daarop wijzen. Dit is een voorbeeld, geen advies over uw tarief.
Het oorspronkelijke wetsvoorstel heette Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden (Vbar). Op 6 maart 2026 schrapte het kabinet het deel dat moest verduidelijken wanneer iemand zelfstandig is. Alleen het rechtsvermoeden bleef over. Het verduidelijkingsdeel moet terugkomen in de Zelfstandigenwet (Rijksoverheid, 6 maart 2026). Op de plannen voor die wet kan iedereen reageren tot en met 29 oktober 2026 (Ondernemersplein).
Hoe zit het met onderaannemers, ketenaansprakelijkheid en de G-rekening?
Een onderaannemer met eigen personeel is iets anders dan een losse zzp'er in uw ploeg. Bij de onderaannemer is de vraag of hij zijn loonheffingen betaalt. Bij de zzp'er is de vraag of u zelf de werkgever bent.
Besteedt u werk uit aan een onderaannemer met personeel, dan bent u aansprakelijk voor de loonheffingen die hij voor dat werk moet afdragen. Dat heet ketenaansprakelijkheid, en ze geldt voor elke volgende schakel in de keten (Belastingdienst, ketenaansprakelijkheid). U beperkt dat risico door een deel van de factuur op zijn G-rekening te storten. Wat u daar stort, gaat af van het bedrag waarvoor u aansprakelijk bent (Invorderingswet 1990, artikel 35).
Een zzp'er zonder personeel krijgt geen G-rekening, ook niet als u daarom vraagt. Hij houdt geen loonheffingen in (Belastingdienst, G-rekening). Voor hem geldt dus de vraag uit dit artikel: werkt hij als ondernemer, of eigenlijk als werknemer van uw bedrijf? Is het het laatste, dan betaalt u de loonheffingen niet via de keten, maar rechtstreeks als werkgever.
Wat legt u praktisch vast als u zzp'ers inhuurt?
Leg vast wat laat zien dat de zzp'er als ondernemer werkt, en kijk elk jaar of dat nog klopt. Een papieren dossier helpt alleen als het de praktijk beschrijft. Deze punten volgen uit het afwegingskader van de Belastingdienst:
- Een opdracht met een omschreven resultaat, zoals "dakbedekking van blok B leggen", niet een aantal uren per week.
- Een tarief dat de zzp'er zelf voorstelt en dat duidelijk boven het loon van uw eigen monteurs ligt.
- Facturen die de zzp'er zelf maakt en stuurt, met zijn KVK- en btw-nummer.
- Wie het risico draagt bij fouten: herstelt de zzp'er in eigen tijd en voor eigen rekening, en heeft hij een eigen aansprakelijkheidsverzekering?
- Eigen gereedschap, eigen bus en geen bedrijfskleding van uw bedrijf.
- Andere opdrachtgevers en eigen acquisitie, zoals een eigen website of offertes aan anderen.
- Geen plek op uw personeelsrooster, in uw teamoverleg of op uw personeelsuitje.
- Het uurtarief exclusief btw en materiaal, zodat u ziet of het boven de grens van het rechtsvermoeden ligt.
Twijfelt u over een vaste zzp'er die al lang meedraait? Dan zijn er twee wegen: de samenwerking zo inrichten dat hij echt zelfstandig werkt, of hem in dienst nemen. De Belastingdienst kan in een gesprek met u meekijken naar de arbeidsrelatie (KVK, Wet DBA).
Veelgestelde vragen over zzp'ers inhuren
Is een zzp'er met een eigen KVK-inschrijving altijd zelfstandig?
Nee. De inschrijving bij KVK zegt niets over hoe er in de praktijk wordt gewerkt. De Belastingdienst kijkt naar alle feiten samen, en daarbij is een inschrijving maar één klein onderdeel van het ondernemerschap.
Hoe ver kan de Belastingdienst terug naheffen?
Tot 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid, of als u een eerdere aanwijzing niet opvolgde, tot 5 jaar terug (Belastingdienst, handhaving).
Kan ik de nageheven loonheffingen terughalen bij de zzp'er?
Alleen de loonbelasting en premie volksverzekeringen. De zzp'er kan dat bedrag verrekenen in zijn aangifte inkomstenbelasting (Belastingdienst, gevolgen voor de opdrachtgever). De premies werknemersverzekeringen en de werkgeversheffing Zvw zijn voor u.
Geldt het rechtsvermoeden ook voor werk bij particulieren?
Nee. Het geldt niet als de opdrachtgever een particulier is die niet handelt voor zijn beroep of bedrijf. Het speelt bij werk voor bedrijven, aannemers en andere zakelijke opdrachtgevers.
Mag ik mijn oude modelovereenkomst nog gebruiken?
Ja, als hij op 6 september 2024 geldig was, tot en met 31 december 2029. Maar alleen als u in de praktijk werkt zoals erin staat.
Bronnen
- Belastingdienst, Arbeidsrelaties en handhaving door de Belastingdienst, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Ondernemersplein, Schijnzelfstandigheid voorkomen met DBA voor zzp'ers, geraadpleegd 16 oktober 2026. ondernemersplein.overheid.nl
- KVK, Wet DBA: voorkom schijnzelfstandigheid, bijgewerkt 1 oktober 2026. kvk.nl
- Williams, C.C. & Horodnic, I.A. (2018). Evaluating the prevalence and distribution of dependent self-employment: some lessons from the European Working Conditions Survey. Industrial Relations Journal, 49(2), 109-127. doi.org
- Staatssecretaris van Financiën, Gedeeltelijke verlenging zachte landing handhaving schijnzelfstandigheid, Kamerstuk 31 311, nr. 302, 19 december 2025. tweedekamer.nl
- Hoge Raad, 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:443 (Deliveroo). rechtspraak.nl
- Belastingdienst, Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties, beslis- en afwegingskader, uitgave april 2026. belastingdienst.nl
- Ondernemersplein, Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie, geraadpleegd 16 oktober 2026. ondernemersplein.overheid.nl
- Belastingdienst, Werken in loondienst: gevolgen voor de opdrachtgever, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Rijksoverheid, Kabinet kiest voor meer rust en duidelijkheid voor zzp'ers en opdrachtgevers, 6 maart 2026. rijksoverheid.nl
- Belastingdienst, Werken met modelovereenkomsten, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Geen nieuwe modelovereenkomsten meer, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Wet van 18 juni 2026 tot wijziging van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek in verband met het invoeren van een rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst op basis van een uurtarief, Staatsblad 2026, 158. officielebekendmakingen.nl
- Besluit van 13 juli 2026 over de inwerkingtreding, Staatsblad 2026, 207. officielebekendmakingen.nl
- KVK, Ben je wel zelfstandig met een uurtarief lager dan 38 euro?, bijgewerkt 7 oktober 2026. kvk.nl
- Memorie van toelichting, Kamerstukken II 36 783, nr. 3, 9 juli 2025. officielebekendmakingen.nl
- Belastingdienst, Ketenaansprakelijkheid, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Invorderingswet 1990, artikel 35, geldend vanaf 1 oktober 2026. wetten.overheid.nl
- Belastingdienst, G-rekening aanvragen, gebruiken, muteren, deblokkeren of opheffen, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl