De kleineondernemersregeling (KOR) kan de groei van een klein bedrijf afremmen, omdat het aantrekkelijk is om net onder de omzetgrens van € 20.000 te blijven. Onderzoek naar een vergelijkbare btw-grens in Finland liet zien dat veel ondernemers net onder de grens bleven, jarenlang. De oorzaak was vooral de administratie die boven de grens begint, en minder de btw zelf. Voor Nederland is dit effect nog niet apart onderzocht.
In het kort
- Met de KOR rekent u geen btw en doet u geen btw-aangifte, zolang uw omzet niet boven € 20.000 per kalenderjaar komt. U mag dan ook geen btw terugvragen.
- In Finland bleven veel kleine bedrijven jarenlang net onder de btw-grens. Toen de administratie eenvoudiger werd, nam dat sterk af. Een lager btw-tarief had geen effect.
- Verkoopt u vooral aan bedrijven of investeert u veel, dan is de KOR vaak niet gunstig. In het Verenigd Koninkrijk koos bijna de helft van de kleine bedrijven zelf voor btw.
In dit artikel
- Wat is de kleineondernemersregeling?
- Remt een btw-grens zoals de KOR de groei van kleine bedrijven?
- Is het de btw of de administratie die ondernemers tegenhoudt?
- Voor wie is meedoen aan de KOR juist niet gunstig?
- Wat gebeurt er als uw omzet boven de € 20.000 komt?
- Hoe voorkomt u dat de KOR uw groei in de weg zit?
Wat is de kleineondernemersregeling?
De kleineondernemersregeling is een vrijstelling van btw voor ondernemers met een omzet van niet meer dan € 20.000 per kalenderjaar. Wie meedoet, rekent geen btw aan klanten en doet geen btw-aangifte. Daartegenover staat dat u geen btw over kosten en investeringen kunt terugvragen (Belastingdienst, kleineondernemersregeling).
U hoeft voor de btw geen facturen te versturen, maar u moet wel uw inkoopfacturen bewaren. Stuurt u toch een factuur, dan vermeldt u dat er een vrijstelling geldt (Belastingdienst, wat betekent meedoen). De regeling scheelt dus vooral administratie, en voor klanten die geen btw aftrekken ook geld.
Remt een btw-grens zoals de KOR de groei van kleine bedrijven?
Onderzoek in Finland wijst daarop. Daar hoefden bedrijven met minder dan € 8.500 omzet per jaar geen btw af te dragen. Opvallend veel bedrijven hadden een omzet net onder die grens, en een flink deel bleef daar meerdere jaren achter elkaar (Harju, Matikka & Rauhanen, 2019).
Economen noemen dit bunching: meer bedrijven dan je zou verwachten groeperen zich net onder een grens. De Finse onderzoekers gebruikten belastinggegevens van alle Finse bedrijven en hun eigenaren. Het effect was het sterkst bij eenmanszaken en bij dienstverleners met een laag inkomen (Harju, Matikka & Rauhanen, 2019). Zulke clustering bij grenzen komt in veel landen en regelingen voor (Kleven, 2016).
De onderzoekers vonden geen duidelijke aanwijzingen dat bedrijven hun omzet te laag opgaven of zich opsplitsten. Ze concluderen dat de bedrijven echt minder produceerden. De grens remt dus de groei van een deel van de kleinste bedrijven (Harju, Matikka & Rauhanen, 2019).
Is het de btw of de administratie die ondernemers tegenhoudt?
Vooral de administratie. Finland verlaagde in 2004 de btw net boven de grens fors, maar ondernemers bleven even vaak onder de grens hangen. Toen Finland in 2010 de aangifte voor kleine bedrijven vereenvoudigde, nam dat gedrag sterk af (Harju, Matikka & Rauhanen, 2019).
Bij die vereenvoudiging in 2010 hoefden bedrijven met minder dan € 25.000 omzet nog maar één keer per jaar btw-aangifte te doen in plaats van elke maand. De korting op de btw kon voortaan met een vinkje op het gewone formulier worden aangevraagd. Volgens de onderzoekers zijn nalevingskosten, de tijd en moeite om aan de regels te voldoen, de belangrijkste reden dat kleine bedrijven onder de grens blijven (Harju, Matikka & Rauhanen, 2019).
Dat mensen papierwerk zwaar laten wegen, blijkt ook elders. Amerikaanse belastingplichtigen laten grote belastingvoordelen liggen om invulwerk te vermijden. Die keuze laat zien dat de kosten van aangifte doen hoger zijn dan enquêtes eerder schatten (Benzarti, 2020). Voor de KOR betekent dit dat het gemak van geen aangifte een echte waarde heeft, die u moet meewegen.
Voor wie is meedoen aan de KOR juist niet gunstig?
Voor ondernemers die vooral aan bedrijven verkopen of veel investeren. Zakelijke klanten kunnen de btw op uw factuur meestal aftrekken, dus voor hen wordt u er niet duurder van. U zelf mist met de KOR wel de btw die u op uw kosten en investeringen had kunnen terugvragen (Belastingdienst, wel of niet meedoen).
Onderzoek in het Verenigd Koninkrijk bevestigt dat ondernemers die afweging maken. Er bleven bedrijven net onder de btw-grens hangen, maar bijna de helft van de bedrijven onder de grens registreerde zich vrijwillig voor de btw en bleef dat doen. Vrijwillige registratie kwam vaker voor bij bedrijven met veel inkoop, weinig concurrentie en weinig verkoop aan consumenten. Bunching kwam juist voor bij het omgekeerde (Liu e.a., 2021).
Wat gebeurt er als uw omzet boven de € 20.000 komt?
Dan moet u zich meteen afmelden voor de KOR, en die afmelding gaat direct in. Vanaf dat moment rekent u weer btw en doet u aangifte (Belastingdienst, wat betekent meedoen). U kunt pas weer meedoen na een uitsluitingsperiode: de rest van het kalenderjaar en het hele jaar daarna (Belastingdienst, wel of niet meedoen).
Voor consumenten wordt u dan duurder, of u levert in op uw marge. Het algemene btw-tarief is 21% (Belastingdienst, btw-tarieven). Een dienst van € 100 kost een consument met btw € 121. Houdt u de prijs op € 100 inclusief btw, dan houdt u zelf € 82,64 over.
Vrijwillig stoppen kan altijd. Een afmelding gaat dan in op de eerste dag van het volgende kwartaal (Belastingdienst, wat betekent meedoen). Wie een flinke investering plant, kan daarom beter vooraf nadenken over de KOR, omdat u zonder de regeling de btw op die investering kunt terugvragen.
Hoe voorkomt u dat de KOR uw groei in de weg zit?
Door de keuze te baseren op uw klanten en uw plannen, en niet alleen op het gemak. Het Finse onderzoek laat zien dat vooral de angst voor administratie ondernemers onder een grens houdt. Die administratie is te organiseren, een gemiste groeikans meestal niet.
Wie zijn uw klanten?
Verkoopt u vooral aan bedrijven, dan merken zij weinig van de btw en levert de KOR u weinig op (Belastingdienst, wel of niet meedoen).
Groeit uw omzet de komende jaren?
Bewust onder € 20.000 blijven kost groei. Rekent u met groei, dan is wennen aan de btw nu vaak eenvoudiger dan later.
Plant u investeringen?
Met de KOR kunt u geen btw terugvragen over investeringen. Bij een grote aankoop kan dat meer kosten dan de regeling oplevert.
Een kanttekening: de onderzoeken komen uit Finland en het Verenigd Koninkrijk, met andere grenzen en regels dan in Nederland. Het mechanisme is wel algemeen. Een grens waarboven veel extra administratie begint, maakt het aantrekkelijk om eronder te blijven, ook als groeien eigenlijk verstandiger is.
Bronnen
- Belastingdienst. Kleineondernemersregeling (KOR). Geraadpleegd oktober 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst. Wat betekent meedoen met de kleineondernemersregeling? Geraadpleegd oktober 2026. belastingdienst.nl
- Harju, J., Matikka, T. & Rauhanen, T. (2019). Compliance costs vs. tax incentives: Why do entrepreneurs respond to size-based regulations? Journal of Public Economics, 173, 139-164. doi.org/10.1016/j.jpubeco.2019.02.003
- Kleven, H.J. (2016). Bunching. Annual Review of Economics, 8, 435-464. doi.org/10.1146/annurev-economics-080315-015234
- Benzarti, Y. (2020). How taxing is tax filing? Using revealed preferences to estimate compliance costs. American Economic Journal: Economic Policy, 12(4), 38-57. doi.org/10.1257/pol.20180664
- Belastingdienst. Wel of niet meedoen aan de kleineondernemersregeling. Geraadpleegd oktober 2026. belastingdienst.nl
- Liu, L., Lockwood, B., Almunia, M. & Tam, E.H.F. (2021). VAT notches, voluntary registration, and bunching: Theory and U.K. evidence. The Review of Economics and Statistics, 103(1), 151-164. doi.org/10.1162/rest_a_00884
- Belastingdienst. Btw-tarieven en vrijstellingen. Geraadpleegd oktober 2026. belastingdienst.nl