Een voorlopige aanslag is een schatting van de inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting die u over dit jaar betaalt. Klopt de schatting niet meer met uw winst, pas hem dan zelf aan. Dat voorkomt een grote naheffing en vaak ook belastingrente, die in 2026 5% per jaar is (Belastingdienst, percentages belastingrente).
Belastingrente voorkomt u voor de inkomstenbelasting met een juiste aangifte of een juist verzoek om een voorlopige aanslag voor 1 mei. Voor de vennootschapsbelasting geldt een aangifte voor 1 juni of een verzoek voor 1 mei. Boetes zijn iets anders: die krijgt u voor een aangifte die niet komt of die met opzet of grove schuld onjuist is.
In het kort
- Pas uw voorlopige aanslag aan zodra uw winst duidelijk hoger of lager is. U betaalt dan in termijnen en schuift geen rekening voor u uit.
- Belastingrente loopt vanaf 1 juli na het belastingjaar. Uitstel voor uw aangifte stopt die rente niet. Een juiste voorlopige aanslag die u voor 1 mei aanvraagt wel.
- Rente is geen straf, een boete wel. Een verzuimboete voor de inkomstenbelasting is meestal € 469 en komt pas na een aanmaning.
In dit artikel
- Wat is een voorlopige aanslag?
- Waarom en hoe past u uw voorlopige aanslag aan?
- Wat is belastingrente en hoeveel is het in 2026?
- Hoe voorkomt u belastingrente?
- Hoe krijgt u uitstel voor uw aangifte, en stopt dat de rente?
- Welke boete krijgt u als u te laat bent of iets fout doet?
- Wat is invorderingsrente, en wat is het verschil tussen rente en boete?
- Veelgestelde vragen over voorlopige aanslag, rente en boetes
Wat is een voorlopige aanslag?
Een voorlopige aanslag is een voorschot op de belasting over een jaar. De Belastingdienst maakt de schatting met gegevens die hij al heeft, zoals uw aangifte van vorig jaar (Belastingdienst, voorlopige aanslag controleren). Na uw aangifte volgt de definitieve aanslag. Wat u al hebt betaald, gaat daar af.
Een ondernemer met een eenmanszaak of vof krijgt een voorlopige aanslag inkomstenbelasting. Hebt u een bv, dan krijgt de bv een voorlopige aanslag vennootschapsbelasting, en u als directeur-grootaandeelhouder (dga) vaak een voorlopige aanslag inkomstenbelasting voor uw eigen inkomen. Voor beide gelden dezelfde regels voor belastingrente, met andere data (Belastingdienst, belastingrente).
Hebt u een voorlopige aanslag voor dit jaar, dan betaalt u hem in gelijke maandelijkse termijnen. Het aantal termijnen hangt af van de datum op de aanslag. Een aanslag van 15 februari 2026 betaalt u bijvoorbeeld in 10 termijnen, en het hele bedrag moet uiterlijk 31 december binnen zijn. Blijven er na de datum op de aanslag minder dan 2 hele maanden over, dan hebt u 6 weken om te betalen (Belastingdienst, in termijnen betalen).
Waarom en hoe past u uw voorlopige aanslag aan?
Omdat de schatting op oude cijfers rust. Draait uw bedrijf dit jaar veel beter of slechter, dan klopt hij niet meer. Wijzigen is niet verplicht, maar het voorkomt dat u later in één keer moet bijbetalen (Belastingdienst, voorlopige aanslag controleren).
Voor de inkomstenbelasting past u de voorlopige aanslag aan in Mijn Belastingdienst, in het scherm Winst uit onderneming. Voor de vennootschapsbelasting gebruikt u het formulier in Mijn Belastingdienst Zakelijk, fiscale software of uw fiscaal dienstverlener (Belastingdienst, voorlopige aanslag vennootschapsbelasting). Meestal kan dat tot 1 mei van het volgende jaar. Hebt u al aangifte gedaan, dan kan het niet meer (Belastingdienst, tot wanneer aanvragen of wijzigen).
Een voorbeeld uit de installatietechniek. Een installateur plaatst in 2026 veel meer warmtepompen dan in 2024, waarop zijn voorlopige aanslag gebaseerd is. Past hij de aanslag in de zomer aan, dan betaalt hij het verschil verdeeld over de rest van het jaar. Doet hij niets, dan komt het hele bedrag pas na zijn aangifte in 2027, misschien met rente. Andersom geldt het ook. Had een dakdekker een nat voorjaar met weinig werk, dan kan hij de aanslag verlagen en houdt hij geld in kas.
Bijbetalen voelt voor veel mensen als een verlies. Zweeds onderzoek met gegevens van 3,6 miljoen belastingbetalers over 2006 liet zien dat mensen die bij hun aangifte moesten bijbetalen vaker aftrekposten opvoerden dan mensen die geld terugkregen (Engström e.a., 2015). Een voorlopige aanslag die goed is ingeschat, haalt die spanning weg.
Zet de schatting niet met opzet te laag. Geeft u in een verzoek om een voorlopige aanslag met opzet onjuiste gegevens, dan kan de Belastingdienst een boete opleggen van ten hoogste 100% van de belasting die daardoor te weinig zou worden betaald (Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 67cc).
Wat is belastingrente en hoeveel is het in 2026?
Belastingrente is rente die u betaalt als de Belastingdienst uw aanslag pas na een half jaar kan vaststellen, bijvoorbeeld omdat uw aangifte laat of onjuist was (Belastingdienst, belastingrente). Vanaf 1 januari 2026 is het percentage 5%, voor de inkomstenbelasting en voor de vennootschapsbelasting.
Voor de vennootschapsbelasting lag het percentage eerder hoger, bijvoorbeeld 9% in 2025. Op 16 januari 2026 oordeelde de Hoge Raad dat dat niet mag. De Belastingdienst heeft de percentages voor de vennootschapsbelasting vanaf 2022 verlaagd naar die van de andere belastingen: 6,5% in 2025 en 5% vanaf 2026 (Belastingdienst, percentages belastingrente).
De rente begint op 1 juli na het belastingjaar. Volgt de aanslag uw aangifte, dan stopt de rente uiterlijk 19 weken na ontvangst van de aangifte, of 6 weken na de datum op de aanslag als die eerder komt. Wijkt de aanslag af van uw aangifte, dan loopt de rente tot 6 weken na de datum op de aanslag. De Belastingdienst rekent met 30 dagen per maand en 360 dagen per jaar (Belastingdienst, belastingrente bij inkomstenbelasting).
Rekenvoorbeeld belastingrente
Dit is een voorbeeld met verzonnen bedragen. Een loodgieter moet over 2026 nog € 8.000 inkomstenbelasting bijbetalen. Hij doet aangifte op 15 juni 2027 en de aanslag volgt zijn aangifte. De rente loopt van 1 juli tot 19 weken na 15 juni, dus tot 26 oktober 2027. Dat is 116 rentedagen. Blijft het percentage 5%, dan is de rente 116/360 × 5% × € 8.000 = € 128. Had hij voor 1 mei aangifte gedaan, of voor 1 mei een juiste voorlopige aanslag aangevraagd, dan had hij geen rente betaald.
Het percentage voor 2027 stond op 16 oktober 2026 nog niet op de overzichtspagina van de Belastingdienst. In het wetsvoorstel Belastingplan 2027 staat geen wijziging van de regels voor belastingrente. Dat voorstel is nog geen wet.
Het werkt ook andersom. Krijgt u geld terug, de aanslag volgt uw aangifte en de Belastingdienst doet er meer dan 13 weken over, dan krijgt u belastingrente vergoed (Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 30fd).
Hoe voorkomt u belastingrente?
Door op tijd juiste cijfers te geven. Voor de inkomstenbelasting doet u voor 1 mei een juiste en volledige aangifte, of vraagt u voor 1 mei een juiste en volledige voorlopige aanslag aan. Voor de vennootschapsbelasting doet u aangifte voor 1 juni, of vraagt u voor 1 mei een voorlopige aanslag aan (SRA, april 2026, Belastingdienst, belastingrente bij vennootschapsbelasting).
De aanslag moet uw aangifte of verzoek volgen. Wijkt hij af, omdat u iets vergat of te laag inschatte, dan betaalt u over het verschil toch rente vanaf 1 juli (Belastingdienst, belastingrente bij inkomstenbelasting). Een schatting die u bewust aan de lage kant houdt, levert dus geen voordeel op.
Draagt de aanslag een datum voor 1 juli, dan is er geen rente, ook als u na 1 mei aangifte deed (SRA, april 2026). Heeft uw bv een boekjaar dat niet gelijk is aan het kalenderjaar, dan schuiven de data mee. De rente begint dan 6 maanden na het einde van het boekjaar (Belastingdienst, belastingrente bij vennootschapsbelasting).
Hoe krijgt u uitstel voor uw aangifte, en stopt dat de rente?
Uitstel voor uw aangifte inkomstenbelasting vraagt u voor 1 mei aan met een formulier van de Belastingdienst. Binnen 3 weken hoort u of u uitstel krijgt. Wilt u meer dan 4 maanden, dan moet u uitleggen waarom (Ondernemersplein, uitstel belastingaangifte). Na 1 mei kunt u geen uitstel meer aanvragen.
Voor de vennootschapsbelasting vraagt u uitstel aan binnen 5 maanden na het einde van het boekjaar, dus meestal voor 1 juni. Het uitstel loopt dan meestal tot 1 november. Werkt u met een boekhouder of belastingadviseur, dan kan die voor 1 mei uitstel aanvragen via de uitstelregeling voor fiscaal dienstverleners (becon-uitstel). U krijgt dan uitstel tot 30 april van het jaar daarna (Ondernemersplein, uitstel belastingaangifte).
Uitstel stopt de belastingrente niet. De rente begint gewoon op 1 juli, ook als uw aangifte later mag komen (Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 30fc). Verwacht u bij te betalen en vraagt u uitstel, vraag dan voor 1 mei ook een voorlopige aanslag aan die zo goed mogelijk klopt. Dan voorkomt u de rente en hebt u toch meer tijd voor de aangifte.
Welke boete krijgt u als u te laat bent of iets fout doet?
Doet u geen aangifte inkomstenbelasting, ook niet na een aanmaning, dan krijgt u een verzuimboete. De wet stelt het maximum op € 6.709 (Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 67a). Meestal legt de Belastingdienst 7% van dat maximum op, dat is € 469. Voor de vennootschapsbelasting is de boete 50% van het maximum, ruim € 3.350 (Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst, paragraaf 21).
Een verzuimboete voor deze aangiften komt pas als u de aangifte niet doet binnen de termijn van de Belastingdienst en ook niet reageert op de aanmaning. Bent u stelselmatig te laat, dan kan de boete oplopen tot het maximum (Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst, paragraaf 21).
Een vergrijpboete is zwaarder. Die krijgt u als uw aangifte door grove schuld of met opzet onjuist is, of als u met opzet geen aangifte doet. Bij grove schuld is de boete 25% van de te weinig geheven belasting, bij opzet 50% (Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst, paragraaf 25). De wet staat tot 100% toe (Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikelen 67d en 67e).
Ziet u zelf een fout, verbeter die dan meteen. Doet u binnen 2 jaar alsnog een juiste aangifte, voordat u weet of moet vermoeden dat de Belastingdienst de fout kent, dan krijgt u geen vergrijpboete. Voor inkomen uit aanmerkelijk belang en uit sparen en beleggen geldt die regel niet (Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 67n).
Wat is invorderingsrente, en wat is het verschil tussen rente en boete?
Invorderingsrente betaalt u als u een aanslag te laat betaalt. Hij loopt vanaf de dag na de uiterste betaaldatum tot het geld bij de Belastingdienst is. Vanaf 1 januari 2026 is het percentage 4,3%. Is de rente € 49 of minder en is het uw enige of laatste betaling op die aanslag, dan hoeft u hem niet te betalen (Belastingdienst, invorderingsrente).
Rente is een vergoeding voor geld dat te laat binnenkomt. Belastingrente gaat over een aanslag die laat komt, invorderingsrente over een betaling die laat komt. Een boete is een straf voor gedrag: geen aangifte, of een aangifte die met opzet of grove schuld onjuist is. U kunt dus over hetzelfde jaar rente en een boete krijgen. Waarom ondernemers vaak te laat betalen, en wat daartegen helpt, staat in het artikel Waarom betalen ondernemers belasting te laat?
Veelgestelde vragen over voorlopige aanslag, rente en boetes
Kan ik een voorlopige aanslag krijgen die ik niet heb aangevraagd?
Ja. De Belastingdienst stuurt hem op basis van gegevens die hij al heeft, zoals uw vorige aangifte. Controleer hem altijd en pas hem aan als uw winst anders is (Belastingdienst, voorlopige aanslag controleren).
Ik verwacht geld terug te krijgen. Moet ik dan voor 1 mei aangifte doen?
U doet aangifte binnen de termijn in uw brief. Rente betaalt u niet als u geld terugkrijgt. Doet de Belastingdienst er meer dan 13 weken over, dan krijgt u juist rente vergoed (Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 30fd).
Krijg ik een boete als ik mijn btw-aangifte een paar dagen te laat doe?
Niet als u binnen 7 dagen na de termijn aangifte doet. Daarna kan de boete 50% van het maximum van € 165 zijn. Betaalt u de btw te laat, dan is de boete in de regel 3% van het bedrag, met een minimum van € 50 (Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst, paragrafen 22 en 23, Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikel 67b).
Kan ik bezwaar maken tegen belastingrente?
Ja, u kunt bezwaar maken tegen de belastingrente die u moet betalen. Was een deel van het bedrag al betaald terwijl de rente over het hele bedrag is berekend, dan kunt u ook om verlaging vragen (Belastingdienst, belastingrente).
Wat als ik mijn voorlopige aanslag niet kan betalen?
Verlaag hem als uw winst lager is. Klopt hij wel en kunt u niet betalen, dan kunt u uitstel van betaling aanvragen. Betaalt u te laat, dan loopt invorderingsrente van 4,3% (Belastingdienst, invorderingsrente).
Bronnen
- Belastingdienst, Overzicht percentages belastingrente, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Hoe controleer ik mijn voorlopige aanslag en in welke situaties moet ik hem wijzigen?, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Belastingrente, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, In termijnen betalen (bij voorlopige aanslag inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting), geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Voorlopige aanslag vennootschapsbelasting aanvragen of wijzigen, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Belastingdienst, Tot wanneer kan ik een voorlopige aanslag aanvragen of wijzigen?, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Engström, P., Nordblom, K., Ohlsson, H. & Persson, A. (2015). Tax compliance and loss aversion. American Economic Journal: Economic Policy, 7(4), 132-164. doi.org
- Algemene wet inzake rijksbelastingen, artikelen 30fc, 30fd, 67a, 67b, 67cc, 67d, 67e en 67n, geldend vanaf 1 oktober 2026. wetten.overheid.nl
- Belastingdienst, Belastingrente betalen bij inkomstenbelasting, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Ministerie van Financiën, Wetsvoorstel Belastingplan 2027, Prinsjesdag 2026. Geraadpleegd 16 oktober 2026. rijksfinancien.nl
- SRA, Voorkom belastingrente met tijdige aangifte of voorlopige aanslag, 7 april 2026. sra.nl
- Belastingdienst, Belastingrente betalen bij vennootschapsbelasting, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl
- Ondernemersplein (Belastingdienst), Uitstel belastingaangifte aanvragen, geraadpleegd 16 oktober 2026. ondernemersplein.overheid.nl
- Besluit Bestuurlijke Boeten Belastingdienst, paragrafen 21, 22, 23 en 25, geldend vanaf 8 augustus 2026. wetten.overheid.nl
- Belastingdienst, Invorderingsrente, geraadpleegd 16 oktober 2026. belastingdienst.nl